Waarom? Waarom zou de ene meer waard zijn dan de ander? Waarom zou de ene godsdienst superieur zijn t.o.v. de andere? Is er in wezen een verschil? En zo ja, waar zou dat verschil zich dan situeren? En wat is er verkeerd met openlijk je geloof belijden? Waar zijn mensen zo bang voor? De vragen tolden door haar hoofd. De gebeurtenissen van de afgelopen weken en maanden hadden haar aan het denken gezet, en maakten haar ook wel moedeloos. Ieder met zijn groot gelijk altijd. Waar was de afweging? Waar was de nuancering? Wie durfde nog kritische vragen stellen? En als je dat dan wel durfde, waarom liep je dan het risico het verwijt te krijgen die godsdienst aan te vallen.
Ze dacht terug aan de film Agora. Romeinen, Joden en christenen kwamen in conflict. Want wie had het ware geloof? Wie had de waarheid in pacht? Bloedige conflicten in naam van de waarheid, ook in de vierde eeuw van onze tijdsrekening kwamen ze voor. Enkel omwille van het geloof? Dat kon ze moeilijk geloven. Macht, daar ging het om, zo leek het wel. Macht om te heersen, macht om de geesten en gedachten van de volgelingen te sturen, te beïnvloeden. Kritische geesten hoorden er niet thuis. Ze voelde sympathie voor Hypatia, de vrouw die geen partij wilde kiezen, die geloofde in de filosofie en op zoek ging naar de baan van de planeten, de aarde, de zon. Ze kon zich vinden in de weg van de dialoog. Waarom al dat bloed vergieten? Waarom elkaar het leven zuur maken? Wat voor zin had dit nu? Ze gruwde ervan. Was Hypatia nu echt zo staatsgevaarlijk?
Hoe saai zou het leven zijn als iedereen hetzelfde dacht. Hoe saai zou het leven zijn, als iedereen alles klakkeloos zou aanvaarden wat werd voorgezegd. Hoe saai zou het zijn als het verschil zou worden uitgewist. Allen voor één, en overal hetzelfde. Zou dat echt het leven aangenaam maken? Ze twijfelde. Eenvoudiger, ja, misschien wel. Maar aangenamer? Dat viel nog te bezien. Trouwens, het leven laat zich toch ook niet vatten in enkele simpele stellingen? Het leven is toch ook een prisma met heel wat schakeringen? De ene keer nemen de donkere kleuren de overhand, dan weer de felle, heldere kleuren. Wat is er nu verkeerd aan verschillende visies en gedachten en standpunten? Toch niets. Maar, er is wel een grote maar, vond ze. Respect is een noodzakelijke voorwaarde. Respect voor elkaars gedachtengoed, respect voor elkaars ideeën. Respect. En empathie. Ook dat is nodig. Zonder empathie is er geen gesprek mogelijk. Zonder inleving verwordt respect gemakkelijk tot onverschilligheid. En als onverschilligheid de overhand neemt, is het liedje helemaal gedaan. Want onverschilligheid doodt elke communicatie. Er is openheid nodig. Openheid om je te kunnen inleven in de ervaring van de ander. Openheid om het verhaal van de ander te kunnen beluisteren. Pas dan wordt echt samenleven mogelijk.
Ze zuchtte. Waarom elkaar zo fel bekampen. Waarom willen mensen altijd opnieuw elkaar overtuigen van hun eigen groot gelijk? Mensen willen in se toch allemaal hetzelfde. Alle mensen willen toch geluk en leven, liefst met de hoofdletter L. Ieder mens, waar ook ter wereld, in welk tijdperk ook, streeft naar geluk. En ieder mens wil toch worden wie hij of zij in wezen is. Da ’s toch duidelijk. En wat maakt het uiteindelijk uit in wie of wat je gelooft. Als je maar respect hebt voor de ander en de vrijheid van die ander. Mijn vrijheid eindigt, waar die van een ander begint. Maar mijn vrijheid begint evenzeer, waar die van een ander eindigt. Een kwestie van redelijkheid en gezond verstand. Maar blijkbaar leek dat toch niet zo evident.
Ze was er mee gestopt. Ze las ze niet meer, de felle reacties op pogingen tot openheid. Ze moest er niet meer van weten. Ze verlamden haar, ze werd er moedeloos van. Was de mens nu echt zo hardleers? Ook in onze zogenaamde westerse beschaving?
Everyone’s filling me up with noise,
I don’t know what they’re talking about,
You see all I need’s a whisper
In a world that only shouts.[1]
Dat had ze nodig, wist ze, een fluisterende stem in een wereld die alleen maar schreeuwde. Iemand?
Oorspronkelik verschenen op 13 februari 2015
[1] Slot van het lied whisper van Passenger.
